Koniec kampanii! O północy rozpocznie się cisza wyborcza!

Cisza wyborcza przed wyborami prezydenckimi 2025 – co wolno, a czego należy unikać?

W piątek, 16 maja, o północy zakończy się oficjalna kampania wyborcza przed wyborami prezydenckimi 2025 roku. Od tego momentu, aż do zakończenia głosowania w niedzielę, 18 maja, o godzinie 21:00, obowiązywać będzie tzw. cisza wyborcza. Oznacza to zakaz prowadzenia wszelkiej agitacji wyborczej, w tym również w przestrzeni internetowej.

Czym jest cisza wyborcza?

Cisza wyborcza to okres bezpośrednio poprzedzający dzień głosowania, w którym zakazana jest jakakolwiek forma agitacji wyborczej. Zgodnie z art. 107 Kodeksu wyborczego, w tym czasie zabronione jest organizowanie zgromadzeń publicznych, pochodów i manifestacji, wygłaszanie przemówień, a także rozpowszechnianie materiałów wyborczych – zarówno w przestrzeni publicznej, jak i w internecie. Zakaz obejmuje również publikację treści jednoznacznie kojarzonych z konkretnymi kandydatami czy komitetami wyborczymi.

Cisza wyborcza ma na celu zapewnienie obywatelom warunków do spokojnego podjęcia decyzji wyborczej, wolnej od wpływów politycznych.

Zakazy obowiązujące w dniu głosowania

W dniu wyborów zabroniona jest agitacja zarówno w lokalu wyborczym, jak i w całym budynku, w którym się on znajduje. W praktyce oznacza to m.in. zakaz eksponowania symboli, znaków, plakatów i innych elementów mogących sugerować poparcie dla określonych kandydatów. Każde naruszenie tego zakazu może być kwalifikowane jako wykroczenie.

Jak przypomina przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej, sędzia Sylwester Marciniak, za złamanie ciszy wyborczej grozi kara grzywny. Oceny legalności konkretnych działań dokonują jednak nie organy wyborcze, lecz policja i sądy.

Lajkowanie i komentowanie postów w mediach społecznościowych

Pojawia się pytanie, czy aktywność w internecie – np. polubienie lub udostępnienie wpisu kandydata opublikowanego przed rozpoczęciem ciszy – również może być uznana za agitację wyborczą. Zdaniem Rafała Tkacza, dyrektora Krajowego Biura Wyborczego, takie działania „mogą mieć znamiona złamania ciszy wyborczej”, jednak każdorazowo ich ocena należy do właściwych organów ścigania.

W związku z powyższym zaleca się całkowitą wstrzemięźliwość w zakresie aktywności internetowej związanej z wyborami – zarówno w sobotę, jak i w niedzielę do godziny 21:00.

Zakaz publikacji sondaży i wyników badań opinii publicznej

W czasie trwania ciszy wyborczej surowo zabronione jest również publikowanie wyników sondaży wyborczych, zarówno tych przedwyborczych, jak i realizowanych w dniu głosowania. Zakaz ten obejmuje również internet. Za jego złamanie grozi grzywna w wysokości od 500 tysięcy do nawet 1 miliona złotych.

Zagrożenie może stanowić również komentowanie wyników sondaży dla mediów zagranicznych, nawet jeśli treści te będą wyświetlane poza granicami Polski – np. na Ukrainie. Państwowa Komisja Wyborcza przypomina, że cisza wyborcza obowiązuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a każda próba jej obejścia będzie przedmiotem analizy odpowiednich służb.

Czy w czasie ciszy można organizować wydarzenia?

Zgodnie z przepisami Kodeksu wyborczego, organizowanie imprez lub wydarzeń o charakterze kulturalnym, społecznym czy religijnym jest dozwolone, o ile nie zawierają one elementów agitacji wyborczej. Niedozwolone są więc wszelkie formy promocji kandydatów, w tym rozdawanie materiałów wyborczych, wygłaszanie przemówień wyborczych czy eksponowanie haseł kampanijnych.

Państwowa Komisja Wyborcza podkreśla, że odpowiedzialność za przestrzeganie przepisów ponoszą organizatorzy wydarzeń, a w przypadku podejrzenia naruszenia prawa – sprawę rozstrzygają organy ścigania.

Co z materiałami wyborczymi już obecnymi w przestrzeni publicznej?

Materiały wyborcze, które zostały legalnie umieszczone przed rozpoczęciem ciszy wyborczej, mogą pozostać w przestrzeni publicznej, nawet jeśli znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie lokalu wyborczego. Niedopuszczalne jest jednak ich modyfikowanie lub przestawianie – takie działania mogą zostać uznane za formę agitacji wyborczej.

Zakaz ten obejmuje wszelkie formy nośników, w tym banery na pojazdach, wyświetlacze elektroniczne oraz treści internetowe – niezależnie od tego, kto jest ich właścicielem.

Gdzie zgłaszać przypadki łamania ciszy wyborczej?

Wszelkie przypadki naruszenia ciszy wyborczej należy zgłaszać bezpośrednio na policję – numer alarmowy to 997. Zgodnie z przepisami art. 498 Kodeksu wyborczego, złamanie ciszy wyborczej stanowi wykroczenie, które może skutkować odpowiedzialnością karną i finansową.

Źródło: Prawo; Państwowa Komisja Wyborcza.