Kontrowersyjna „Fence” w Czarnolesie – czy to sztuka, czy prowokacja?

Rzeźba w przestrzeni publicznej – wyniki naboru 2026 i nowa rzeźba w Czarnolesie.

Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku ogłosiło wyniki programu własnego „Rzeźba w przestrzeni publicznej – 2026”. Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie wzbogaci swoją kolekcję o nowy obiekt plenerowy autorstwa Moniki Sosnowskiej.

Nabór i ocena wniosków

Do programu złożono 163 wnioski za pośrednictwem systemu Witkac.pl. Ocena formalna i organizacyjna przeprowadzona została przez Zespół CRP, powołany Zarządzeniem Dyrektora Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku nr 10/2026 z dnia 4 lutego 2026 roku.

Ocena merytoryczna i społeczna odbyła się w Zespole Sterującym powołanym Zarządzeniami Dyrektora CRP nr 9/2026 i nr 15/2026. Wszystkie działania przeprowadzono zgodnie z regulaminem programu (§10 i §11).

W wyniku oceny przyznano dofinansowania 27 projektom, na łączną kwotę 4 000 000 złotych. W tym:

• 20 wniosków otrzymało pełną, wnioskowaną kwotę,
• 7 wniosków uzyskało dofinansowanie niższe niż wnioskowane.

Beneficjenci programu 2026

Dofinansowania otrzymały:

1. Galeria Sztuki Współczesnej w Opolu, Konserwacja rzeźby Tadeusza Wencla „Plaża”
2. Fundacja Edukacyjne Centrum Żydowskie w Oświęcimiu, „Ice Cream”. Zakup odlewu rzeźby Agaty Agatowskiej
3. Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie, Rzeźba „Fence” (2010) Moniki Sosnowskiej w Ogrodzie Sztuki Castrum Doloris w Czarnolesie
4. Muzeum Porcelany w Wałbrzychu, Konserwacja zespołu rzeźb „Bawoły”, „Wilki”, „Pantera i niedźwiedź” autorstwa Domicelli Bożekowskiej – część Wałbrzyskiej Galerii Rzeźby Plenerowej
5. Strzegomskie Centrum Kultury, Himilsbach: Człowiek z Granitu. Nieoficjalny pomnik tożsamości miasta w jubileusz 200-lecia strzegomskiego przemysłu kamieniarskiego
6. Fundacja Hereditas Pro Futuro, Budowanie tożsamości Jarosławia dzięki popularyzacji patrona miasta – dominikanina bł. o. Michała Czartoryskiego
7. Fundacja Pro Akademika, Zakup i ekspozycja rzeźby Tomasza Górnickiego „Integracja Przestrzeni”
8. Centrum Sztuki Galeria EL w Elblągu, Formy przestrzenne w tkance miasta. Renowacja czterech form z lat 1965-2012
9. Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie, Trzy Żagle Adama Smolany w sopockim Parku Północnym
10. Galeria Arsenał w Białymstoku, Rzeźba „Prześwit”, pełniąca funkcję kładki na rzece Białej w Białymstoku
11. Stowarzyszenie Towarzystwo Miłośników Historii Batalionu Obrony Narodowej Koronowo, Budowa pomnika upamiętniającego żołnierzy Batalionu Obrony Narodowej Koronowo
12. Fundacja ZW, Zakup rzeźby „Hommage á Natalia LL” Krzysztofa M. Bednarskiego
13. Biuro Wystaw Artystycznych w Ostrowcu Świętokrzyskim, Tribute to Heweliusz – sztuka, nauka i edukacja w przestrzeni Ostrowca Świętokrzyskiego
14. Muzeum Architektury we Wrocławiu, Spacer w Parku Południowym
15. Fundacja Dzielna, Rzeźba w Parku Wielkopolskim w Warszawie
16. Fundacja Wspierania Historycznego Ogrodu Puławskiego, Konserwacja współczesnej kopii grupy rzeźbiarskiej „Tankred i Klorynda” w historycznym ogrodzie księżnej Izabeli Czartoryskiej
17. Muzeum Ziemi Wschowskiej, Wykonanie trwałego odlewu rzeźby „Flecista” na podstawie kopii rzeźby wykonanej w 2006 roku oraz jej ekspozycja w przestrzeni publicznej
18. Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Łagowie, Sacrum miedzy nami
19. Muzeum Historii Miasta Zduńska Wola, Pomnik św. Maksymiliana M. Kolbe, męczennika za wiarę – „Ofiarowanie”
20. Fundacja Olandia, Ceramika Wielkoformatowa śladami Natury
21. Miejskie Centrum Kultury w Bydgoszczy, Gniazdo – monumentalna rzeźba z wikliny w Zespole Pałacowo Parkowym w Ostromecku
22. Towarzystwo Przyjaciół Sopotu, Rzeźba Ewy Beyer-Formeli w ogrodzie Dworku Sierakowskich w Sopocie
23. Gminny Klub Kultury w Karnicach, Żurawie – realizacja zespołu rzeźbiarskiego w przestrzeni publicznej
24. Muzeum Historii Kielc, Restauracja kieleckich rzeźb plenerowych z lat 70 XX wieku
25. Miejski Ośrodek Kultury w Józefowie, Budowa pomnika Tomasza Józefa Zamoyskiego
26. Towarzystwo Przyjaciół Nałęczowa, Konserwacja i przywrócenie rzeźby „Rodzina”
27. Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Tolmicku, Rzeźba starosty tolmickiego w przestrzeni publicznej Tolmicka

Lista wszystkich beneficjentów obejmuje 27 instytucji i fundacji realizujących projekty w całej Polsce, od Sopotu po Tolmicko.

Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie – nowa rzeźba „Fence”

Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie wzbogaci swoją plenerową kolekcję o rzeźbę „Fence” (2010) autorstwa Moniki Sosnowskiej. Obiekt zostanie zakupiony i trwale posadowiony w Ogrodzie Sztuki Castrum Doloris, budując ideową narrację przestrzeni, zaprojektowaną przez dyrektora muzeum Ireneusza Domańskiego.

Rzeźba przedstawia zniekształcony fragment modernistycznego ogrodzenia z metalu i betonu, który artystka przekształca w obiekt o poetyckiej i tajemniczej aurze. „Fence” była prezentowana m.in. w:

• 2010 – Hauser & Wirth, Nowy Jork
• 2017 – Somerset Art Center, Bruton
• 2018 – Experience Traps, Middelheim Museum, Antwerpia

Monika Sosnowska należy do najbardziej znanych polskich artystek współczesnych. Studiowała w Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu i na Rijksakademie w Amsterdamie. W swoich pracach przekształca elementy metalowych konstrukcji, nadając im nietypowe, ekspresyjne formy, pozbawiając je pierwotnej funkcji i zaburzając poczucie ciężaru i grawitacji.

Kontrowersje budzi wycena rzeźby „Fence” Moniki Sosnowskiej w Ogrodzie Sztuki Castrum Doloris. Obiekt wart 460 tys. złotych został sfinansowany w dużej mierze z naszych podatków – mowa o kwocie rzędu 377 tys. złotych.

Podziękowania i dalsze informacje

Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie dziękuje Zespołowi CRP oraz Zespołowi Sterującemu za pozytywną ocenę wniosku. Szczegóły terminu wernisażu i towarzyszących wydarzeń zostaną podane wkrótce.

Program „Rzeźba w przestrzeni publicznej – 2026” jest finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Źródło: Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku; Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie.