Tadeusz Wincenty Życzyński, urodzony w Zwoleniu kapral podchorąży ps. „Wilczek”, to postać o bogatym życiorysie obejmującym tajne nauczanie, konspirację w szeregach Armii Krajowej, udział w Powstaniu Warszawskim oraz wieloletnią praktykę lekarską.
Tadeusz Wincenty Życzyński urodził się 8 marca 1920 roku w Zwoleniu jako syn Jana i Marii z Michalskich. Ukończył Gimnazjum Humanistyczne w Solcu nad Wisłą, gdzie w maju 1938 roku zdał maturę. Po wakacjach rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Przed wybuchem wojny zdążył zaliczyć pierwszy rok studiów, zdając egzaminy z fizyki i chemii oraz kolokwia z anatomii i histologii. Podczas jednego z egzaminów, ocenionego dostatecznie, profesor zwrócił się do niego słowami: „Profesor Wilczur, to z pana nie będzie, najwyżej Wilczek”, co dało początek jego okupacyjnemu pseudonimowi. W latach 1943–1944 kontynuował naukę na Tajnym Uniwersytecie Warszawskim, kończąc drugi rok studiów.
Działalność konspiracyjna i tajne nauczanie w Zwoleniu
Wybuch wojny 1 września 1939 roku zastał go w rodzinnym Zwoleniu. Wraz z drugim studentem, Kazimierzem Oleksikiem, podjął próbę uzyskania zgody niemieckiej Komendantury Wojskowej na prowadzenie zajęć dla miejscowej młodzieży gimnazjalnej w budynku szkoły powszechnej, jednak prośba została odrzucona. W tej sytuacji na przełomie 1939 i 1940 roku spontanicznie zainicjował tajne nauczanie. Z czasem liczba nauczycieli i uczniów rosnęła, a starsze roczniki kierowano do Radomia.
W 1942 roku wstąpił w szeregi Armii Krajowej w Zwoleniu, a na przełomie lat 1942–1943 ukończył kurs szkoły podchorążych, uzyskując stopień kaprala podchorążego. We wrześniu 1943 roku, zagrożony aresztowaniem, przeniósł się do Warszawy.
Praca w Warszawie i służba w Armii Krajowej
W Warszawie, dzięki wstawiennictwu dr. Witolda Kotlińskiego, podjął pracę jako sanitariusz w Szpitalu Maltańskim przy ul. Senatorskiej 38/40. Szybko nawiązał współpracę z podziemiem zbrojnym i został przyjęty do pułku Komendy Głównej AK „Baszta” (batalion „Bałtyk”, kompania B-2, IV pluton). Jednocześnie od 1 października 1943 roku do wybuchu Powstania Warszawskiego pełnił funkcję kierownika Wydziału Opieki Społecznej Delegatury Rządu na Kraj dla województwa kieleckiego z siedzibą w Warszawie.
Udział w Powstaniu Warszawskim i szlak bojowy
Przed wybuchem powstania mieszkał przy ul. Zielnej 42. W dniu 1 sierpnia 1944 roku wziął udział w nieudanym, krwawo odpartym ataku batalionu „Bałtyk” na koszary SS w dawnej Szkole Rękodzieła przy ul. Kazimierzowskiej. Dzień później uczestniczył w zwycięskim szturmie na Szkołę Powszechną przy ul. Woronicza, podczas którego zdobyto broń, amunicję i wzięto kilkunastu jeńców. 16 sierpnia brał udział w bezskutecznym ataku na Dom Wedla przy ul. Puławskiej.
26 sierpnia 1944 roku został ciężko ranny podczas patrolu na ul. Madalińskiego, po czym był leczony w szpitalu polowym przy ul. Bałuckiego i nie uczestniczył już w dalszych walkach. 27 września nie powiodła mu się próba przejścia kanałami do Śródmieścia, a następnego dnia dostał się do niewoli.
Losy jenieckie
Po kapitulacji Mokotowa trafił przez obóz przejściowy w Pruszkowie (Dulag 121) oraz obóz w Skierniewicach do Stalagu X B Sandbostel, dokąd dotarł 6 października 1944 roku (nr jeniecki: 221658). W obozie pracował w szpitalu, a od grudnia w nowo utworzonym oddziale gruźliczym. Po wyzwoleniu obozu przez wojska brytyjskie 29 kwietnia 1945 roku, szpital ewakuowano do Bomlitz, a chorych przewieziono do Bad Rehburg w Nadrenii.
Powrót do kraju, praca lekarska i lata powojenne
Po wyzwoleniu trafił do oddziałów 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka, co umożliwiło mu kontynuację nauki. Skierowany do Akademii Medycznej w Düsseldorfie, ukończył trzeci rok studiów. 14 sierpnia 1946 roku powrócił do Polski i podjął czwarty rok na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. Na piątym roku otrzymał stypendium Ministerstwa Zdrowia i pracował jako wolontariusz w Instytucie Gruźlicy. Dyplom lekarski uzyskał 8 kwietnia 1949 roku.
Wkrótce potem został powołany do wojska. Po szkoleniu w Łodzi awansowano go do stopnia porucznika i skierowano do Wojskowego Sanatorium Przeciwgruźliczego w Otwocku. W czerwcu 1950 roku, w związku z wybuchem wojny koreańskiej, został bezterminowo zatrzymany w zawodowej służbie wojskowej. Od 1971 roku pełnił funkcję Komendanta Sanatorium oraz Naczelnego Specjalisty Chorób Płuc w wojsku. W otwockim sanatorium przepracował 36 lat aż do przejścia na emeryturę w 1985 roku, a jako emeryt pracował w Poradni Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie do 2000 roku.
Tadeusz Wincenty Życzyński zmarł 7 lutego 2004 roku w Warszawie. Urna z jego prochami została spoczywa na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Kwaterach Wojennych Pułku AK „Baszta”.
Źródło: 1944.pl
Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis