Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa!

„Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa!” to ogólnopolska kampania edukacyjno-informacyjna, organizowana przez Państwową Straż Pożarną, poświęcona zagrożeniom związanym z pożarami w mieszkaniach i domach jednorodzinnych oraz zatruciami tlenkiem węgla.

W okresie jesienno-zimowym, szczególnie od 1 października do 31 marca, wzrasta ryzyko pożarów w budynkach mieszkalnych. Ich przyczyną są najczęściej wady techniczne lub niewłaściwa eksploatacja urządzeń grzewczych, elektrycznych i gazowych.

W tym samym czasie odnotowuje się także więcej zatruć tlenkiem węgla – nazywanym „cichym zabójcą”, ponieważ jest niewidoczny, bezwonny i bezsmakowy.

Edukacja i profilaktyka

Kampania skierowana jest do szerokiego grona odbiorców – od dzieci i młodzieży po seniorów. Szczególną rolę odgrywa edukacja najmłodszych, którzy zdobywaną wiedzę przekazują dorosłym.

Działania w ramach kampanii obejmują edukację, informację oraz promocję, a ich celem jest ograniczenie liczby ofiar pożarów i zatruć tlenkiem węgla w mieszkaniach i domach jednorodzinnych.

Cele szczegółowe to:

• podniesienie świadomości o zagrożeniach pożarowych i wynikających z emisji tlenku węgla,
• przypomnienie zasad właściwej ewakuacji i powiadamiania służb ratowniczych,
• upowszechnienie wiedzy o korzyściach z montażu i prawidłowego użytkowania czujek dymu i czadu,
• zwrócenie uwagi właścicieli i zarządców budynków na obowiązek okresowych przeglądów kominów i instalacji wentylacyjnych.

Główny przekaz kampanii

Każdego roku w Polsce dochodzi do kilkudziesięciu tysięcy pożarów w domach i mieszkaniach oraz tysięcy zdarzeń związanych z emisją tlenku węgla. Choć dom uznawany jest za najbezpieczniejsze miejsce, to właśnie w nim dochodzi do największej liczby tragicznych w skutkach wypadków.

Tlenek węgla jest silnie trującym gazem – nie słychać go, nie widać i nie czuć. Źródłem jego emisji są urządzenia grzewcze opalane drewnem, węglem, gazem lub olejem opałowym. Dlatego co roku, a zwłaszcza przed rozpoczęciem sezonu grzewczego, należy przeprowadzać obowiązkowe przeglądy i czyszczenie przewodów kominowych oraz sprawdzenie wentylacji.

Państwowa Straż Pożarna zaleca instalowanie czujek dymu i tlenku węgla, przypominając jednocześnie o konieczności ich regularnej konserwacji – w tym wymiany baterii. Strażacy oferują pomoc osobom starszym przy montażu czujek i wymianie zasilania. Należy jednak pamiętać, że czujka nie zastępuje przeglądu technicznego kominów i wentylacji.

Skąd się bierze tlenek węgla i dlaczego jest tak niebezpieczny?

Tlenek węgla (czad) powstaje podczas niecałkowitego spalania materiałów palnych. Jest lżejszy od powietrza, dlatego gromadzi się pod sufitem. Jako gaz bezwonny, bezbarwny i pozbawiony smaku, blokuje dopływ tlenu do organizmu, zajmując jego miejsce w hemoglobinie, co w dłuższym czasie prowadzi do utraty przytomności i śmierci.

Najczęstsze przyczyny zatruć

Główną przyczyną zaczadzeń w budynkach mieszkalnych jest niesprawność przewodów kominowych – wentylacyjnych i dymowych. Do ich wadliwego działania prowadzą:

• nieszczelności,
• brak konserwacji i czyszczenia,
• błędy konstrukcyjne,
• wymiana okien i drzwi na nowe, zbyt szczelne, które ograniczają naturalny przepływ powietrza.

Obowiązki właścicieli budynków

Zgodnie z § 34 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków (Dz.U. Nr 109, poz. 719), należy:

• czyścić przewody dymowe i spalinowe cztery razy w roku w domach opalanych paliwem stałym (węgiel, drewno),
• dwa razy w roku – w przypadku paliwa ciekłego lub gazowego,
• co najmniej raz w miesiącu – w zakładach gastronomicznych i zbiorowego żywienia,
• co najmniej raz w roku – usuwać zanieczyszczenia z przewodów wentylacyjnych.

Z kolei Prawo budowlane (art. 62 ust. 1 pkt 1c) nakłada na właścicieli i zarządców budynków obowiązek co najmniej raz w roku przeprowadzenia kontroli instalacji gazowych oraz przewodów kominowych – dymowych, spalinowych i wentylacyjnych.

Jak uniknąć zaczadzenia?

Aby zwiększyć bezpieczeństwo domowników, należy:

• regularnie czyścić i sprawdzać szczelność przewodów kominowych,
• korzystać wyłącznie ze sprawnych urządzeń grzewczych zgodnie z instrukcją producenta,
• nie zasłaniać urządzeń grzewczych i kratek wentylacyjnych,
• po wymianie okien upewnić się, że wentylacja działa prawidłowo,
• reagować na objawy takie jak bóle i zawroty głowy, duszność, senność, osłabienie czy przyspieszone bicie serca – mogą one świadczyć o zatruciu tlenkiem węgla.

W razie podejrzenia zaczadzenia należy natychmiast przewietrzyć pomieszczenie i skontaktować się z lekarzem.

Źródło: Wydział Prewencji Społecznej Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej.