11 listopada 1943 roku niemieccy okupanci przeprowadzili masową egzekucję 35 mieszkańców Tczowa i okolicznych wsi, w odwecie za współpracę z polskimi partyzantami.
W 1943 roku Polska była okupowana przez Niemców. W powiecie zwoleńskim represje wobec ludności cywilnej dotyczyły głównie osób wspierających konspirację i ruch oporu. Święto Niepodległości w tym okresie było przez okupantów wykorzystywane do zastraszania lokalnej społeczności i pokazania kontroli nad regionem.
Aresztowania
Rankiem 11 listopada 1943 roku niemiecka żandarmeria i gestapo ze Zwolenia rozpoczęły akcję aresztowań. Zatrzymano 35 osób z Tczowa oraz pobliskich wsi – Borek, Rawica, Drożanki i Kazimierzów. Zatrzymani byli uważani za osoby pomagające partyzantom lub podejrzane o działalność konspiracyjną.
Aresztowania miały charakter planowy – istniała sporządzona wcześniej lista osób przeznaczonych do zatrzymania. Do dziś nie jest pewne, kto przygotował tę listę; historycy wskazują na możliwość udziału miejscowego sklepikarza i wójta, którzy później zostali zabici przez konspiracyjną grupę egzekucyjną.
Przesłuchania i tortury
Po zatrzymaniu mieszkańców przewieziono do budynku miejscowej szkoły w Tczowie. Osoby aresztowane były poddawane brutalnym przesłuchaniom i torturom przez kilka godzin. Część świadków relacjonuje, że Niemcy bili aresztowanych, zadawali im liczne ciosy i przetrzymywali w nieludzkich warunkach.
Niektórzy z zatrzymanych, po wyczerpujących przesłuchaniach, nie mogli samodzielnie się poruszać. Byli oni następnie wyprowadzani na przygotowany skwer w pobliżu szkoły, gdzie miała odbyć się egzekucja.
Egzekucja
Po zakończeniu przesłuchań 35 osób zostało rozstrzelanych strzałami w tył głowy w przygotowanych dołach na skwerze przy szkole. Była to zaplanowana akcja odwetowa mająca na celu zastraszenie ludności cywilnej oraz ukaranie osób pomagających partyzantom.
Tragedia ta dotknęła całe lokalne społeczności – ofiarami byli mieszkańcy w różnym wieku, w tym młodzi ludzie, co wstrząsnęło mieszkańcami Tczowa i okolic. Egzekucja przeprowadzona w Święto Niepodległości miała dodatkowo wymiar symboliczny, podkreślający władzę okupanta nad Polakami.
Skutki i pamięć historyczna
Masowa egzekucja w Tczowie do dziś budzi pytania o odpowiedzialność za sporządzenie listy osób aresztowanych. Część podejrzanych o współudział – miejscowy sklepikarz i wójt – została następnie zabita przez polską konspiracyjną grupę egzekucyjną, lecz nigdy nie ustalono jednoznacznie, czy faktycznie byli odpowiedzialni za denucjacje.
Świadectwa ocalałych i relacje ostatnich świadków pozwalają odtworzyć przebieg egzekucji i stanowią ważne źródło wiedzy o działaniach niemieckiego okupanta w powiecie zwoleńskim. Wydarzenia te pozostają istotnym elementem lokalnej pamięci historycznej i są upamiętniane przez społeczność Tczowa.
Źródło: opracowanie własne w oparciu o materiały pozyskane za pomocą białego wywiadu.
Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis