Szokujące wyznania zwoleńskich akuszerek! Nie uwierzysz, co musiały przysięgać!

Dawne macierzyństwo i rola akuszerek: Unikatowe świadectwo w Muzeum Regionalnym w Zwoleniu.

Wystawa „Rodzinny portret miasta”, prezentowana w Muzeum Regionalnym w Zwoleniu, rzuca nowe światło na realia dawnego macierzyństwa. Ekspozycja nie tylko dokumentuje powszechną w minionych epokach wielodzietność, ale przypomina również o trudnej roli akuszerek, które mimo braku formalnego wykształcenia, składały uroczyste ślubowanie wzorowane na przysiędze lekarskiej.

Trudne realia minionych epok

Analiza archiwalnych wizerunków i dokumentów wskazuje, że w dawnym Zwoleniu standardem były rodziny wielodzietne, liczące zazwyczaj od sześciu do ośmiu osób potomstwa. Obrazowi temu towarzyszyły jednak tragiczne statystyki – smutną codziennością mieszkańców była wysoka śmiertelność noworodków oraz kobiet w okresie okołoporodowym. W tych skomplikowanych warunkach kluczową rolę odgrywały lokalne akuszerki, do których należały m.in. Zofia Grabowska (1810), Agnieszka Pawlikowska (1827) czy Zofia Kwapisiewiczowa (1845).

Etyka zawodowa ponad brakiem edukacji

Większość zwoleńskich akuszerek z XIX wieku nie posiadała formalnego wykształcenia i często była osobami niepiśmiennymi. Choć z perspektywy współczesnej wiedzy medycznej skuteczność i fachowość ich działań budzi zastrzeżenia, ich działalność była regulowana surowymi zasadami etycznymi. Kobiety te były zobowiązane do składania oficjalnych ślubowań nawiązujących do tradycji lekarskiej przysięgi Hipokratesa.

Rota przysięgi Zofii Kwapisiewiczowej

Dowodem na sformalizowanie obowiązków zwoleńskich akuszerek jest zachowany w Archiwum Państwowym w Radomiu dokument z 1 czerwca 1845 roku. Przed pełniącym obowiązki burmistrzem Zwolenia rota ślubowania została złożona przez Zofię Annę z Wilczyńskich Kwapisiewiczową.

W tekście przysięgi akuszerka zobowiązywała się do:

• wykonywania obowiązków z najwyższą dokładnością i gorliwością,
• udzielania pomocy na równych zasadach zarówno osobom zamożnym, jak i ubogim (bezpłatnie),
• zachowania pełnej tajemnicy zawodowej oraz dbania o dobre imię i sławę położnic.

To historyczne świadectwo stanowi istotny element ekspozycji, pozwalający lepiej zrozumieć społeczną strukturę dawnego Zwolenia oraz ewolucję zawodów medycznych w regionie.

Źródło: Archiwum Państwowe w Radomiu, Urząd Lekarski Guberni Radomskiej, sygn. 80, s. 27.