Parafia w Kazanowie Iłżeckim czy w Kazanowie? Historyczna zagadka rozwiązana!

Zagadka nazwy rozstrzygnięta. Skąd wziął się „Kazanów Iłżecki”?

Czy nazwa parafii w Kazanowie w powiecie zwoleńskim kryje historyczną tajemnicę? Redakcja „Kuriera Zwoleńskiego” postanowiła wyjaśnić, dlaczego w oficjalnych źródłach przez lata funkcjonował członu „Iłżecki”, mimo że miejscowość o takiej nazwie geograficznie nie istnieje.

Poszukiwania u źródeł: Kuria i Archiwum

W ramach przygotowywanego materiału dotyczącego historii i organizacji parafii na terenie Diecezji Radomskiej, redakcja „Kuriera Zwoleńskiego” skierowała zapytania prasowe do Kurii Diecezji Radomskiej oraz Archiwum Diecezji Sandomierskiej. Celem było ustalenie, skąd wzięła się rozbieżność w nazewnictwie parafii pw. św. Jana Chrzciciela w Kazanowie oraz czy nazwa „Kazanów Iłżecki” ma jakiekolwiek uzasadnienie.

Odpowiedź nadesłana z Kurii Diecezji Radomskiej wskazała, że tutejsza parafia została erygowana w 1680 roku, czyli na długo przed powstaniem diecezji radomskiej. W archiwum radomskim nie zachowały się jednak dokumenty w pełni wyjaśniające tę kwestię. Kuria zasugerowała, że w okresie międzywojennym biskup sandomierski Marian Ryx erygował w 1924 roku parafię Kazanów w miejscu dawnych zabudowań klasztornych koło Końskich. Dla rozróżnienia obu placówek mogły pojawić się przymiotniki „konecki” oraz „iłżecki”, wynikający z przynależności do ówczesnego powiatu iłżeckiego. W celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy odesłano redakcję do Archiwum Diecezjalnego w Sandomierzu.

Sandomierskie archiwum wyjaśnia genezę

Dyrektor Archiwum Diecezjalnego w Sandomierzu potwierdził słuszność wniosków z Radomia i wniósł do sprawy istotne szczegóły. Okazuje się, że zmiana nazewnictwa na Kazanów Iłżecki wiąże się z powstaniem innej placówki duszpasterskiej w Kazanowie w powiecie koneckim, gdzie w 1900 roku utworzono samodzielny wikariat. Początkowo jeden Kazanów funkcjonował jako parafia, a drugi jako filia, co naturalnie je odróżniało.

Sytuacja zmieniła się po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, kiedy biskup Marian Ryx przystąpił do porządkowania kwestii parafialnych.

• W schematyzmach diecezji sandomierskiej nazwa Kazanów Iłżecki po raz pierwszy pojawiła się w 1921 roku (na podstawie danych z 1920 roku).
• W aktach parafialnych po raz pierwszy odnotowano tę nazwę na dokumencie z 4 grudnia 1920 roku.
• Dodatek „iłżecki” dodano z racji przynależności do dekanatu iłżeckiego.

W zasobach archiwum sandomierskiego akta parafialne diecezji radomskiej kończą się na 1983 roku i do tego czasu nazwa „Kazanów Iłżecki” była stale używana. Identyczne określenie pojawia się także w roczniku diecezji sandomiersko-radomskiej z 1989 roku.

Nie tylko Kazanów: Inne historyczne przypadki

Co ciekawe, opisywana sytuacja nie była odosobnionym przypadkiem w dawnych granicach diecezji sandomierskiej. W tym samym okresie istniały również dwie parafie pod nazwą Łagów. Aby je rozróżnić, funkcjonował Łagów Kozienicki oraz Łagów Opatowski, również nazwane od ich przynależności dekanalnej.

Stan ten uległ zmianie w 1992 roku, kiedy jeden z Łagowów pozostał w diecezji sandomierskiej, a drugi znalazł się w nowo utworzonej diecezji radomskiej. Wówczas całkowicie zaniechano stosowania takiego rozróżnienia w nazewnictwie.

Czy w świetle tych historycznych dokumentów mieszkańcy powiatu zwoleńskiego powinni na stałe pożegnać się z określeniem „Kazanów Iłżecki”?

Źródło: Kuria Diecezji Radomskiej; Archiwum Diecezji Sandomierskiej.