Cyberataki na łańcuch chłodniczy w przemyśle spożywczym. Komunikat GIS dla przedsiębiorców i konsumentów.
Główny Inspektor Sanitarny poinformował o cyberatakach na infrastrukturę łańcucha chłodniczego w krajach Unii Europejskiej. Incydenty polegają na zdalnym przejmowaniu kontroli nad urządzeniami chłodniczymi w sektorze spożywczym, co prowadzi do wzrostu temperatury i niszczenia żywności. Sytuacja ta wymaga szczególnej czujności zarówno ze strony podmiotów branży spożywczej, jak i konsumentów.
Przebieg i cel cyberataków
Pierwsza fala ataków miała miejsce w połowie października we Francji i doprowadziła do zniszczenia żywności wartej wiele milionów euro. Druga fala rozpoczęła się 2 listopada i objęła supermarkety oraz mniejsze podmioty (m.in. rzeźnie i zakłady dystrybucji mięsa) w co najmniej 12 krajach europejskich, w tym w Polsce.
Napastnicy uzyskują zdalny dostęp do kontrolerów chłodniczych, zmieniają ich konfigurację, włączają tryb odszraniania lub podnoszą temperaturę do 40°C–50°C. Skutkiem tych działań jest przerwanie łańcucha chłodniczego oraz zniszczenie mrożenek, mięsa i nabiału ze względów sanitarno-higienicznych. Unijny komisarz ds. rolnictwa Christophe Hansen ocenił, że bezpieczeństwo żywnościowe Europy nie jest zagrożone, jednak powtarzające się zdarzenia wywołują straty ekonomiczne i puste półki w sklepach. Problem nie dotyczy domowych lodówek.
Zalecenia dla przedsiębiorców branży spożywczej
Przedsiębiorcy prowadzący sklepy spożywcze, hurtownie oraz inne punkty przechowywania żywności powinni zachować szczególną ostrożność. Ponieważ ataki mogą obejmować systemy elektroniczne i informatyczne, nie należy polegać wyłącznie na automatycznych wskazaniach urządzeń monitorujących.
Główny Inspektor Sanitarny zaleca podjęcie następujących działań:
- Fizyczna kontrola temperatury: regularne, niezależne sprawdzanie i dokumentowanie temperatury w lodówkach, chłodniach oraz zamrażarkach.
- Weryfikacja wskazań: porównywanie danych z systemów elektronicznych z rzeczywistymi pomiarami.
- Reagowanie na anomalie: zwracanie uwagi na nietypowe zmiany temperatury, nieuzasadnione modyfikacje ustawień oraz brak lub nieprawidłowe działanie alarmów.
- Zwiększenie częstotliwości kontroli: częstsze sprawdzanie urządzeń w przypadku wykrycia jakichkolwiek nieprawidłowości.
- Ocena bezpieczeństwa żywności: niezwłoczna reakcja na niekontrolowany wzrost temperatury i weryfikacja stanu produktów przed dopuszczeniem ich do sprzedaży.
- Przegląd techniczny zabezpieczeń: weryfikacja systemów chłodzenia pod kątem korzystania z publicznego Internetu, zmiana domyślnych haseł oraz rozważenie wdrożenia dostępu zdalnego przez VPN.
Podejrzane zdarzenia należy zgłaszać Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przedsiębiorcy powinni również zweryfikować procedury wewnętrzne i kryzysowe. Dodatkowe wsparcie techniczne i wiedzę na temat odporności systemów można uzyskać w bezpłatnych serwisach moje.cert.pl oraz wiedza.cert.pl.
Informacje dla konsumentów
W trosce o bezpieczeństwo zdrowotne konsumenci powinni zachować szczególną uwagę podczas zakupów produktów wymagających chłodzenia lub mrożenia. Zaleca się:
- Sprawdzanie, czy urządzenia chłodnicze funkcjonują prawidłowo.
- Weryfikowanie, czy artykuły nie wykazują oznak rozmrożenia lub niewłaściwego przechowywania.
- Ocenę stanu opakowań i samych produktów (zwracanie uwagi na uszkodzenia, wycieki, nietypowy wygląd, zapach czy zawilgocenie).
- Unikanie produktów mrożonych noszących ślady ponownego zamrożenia, zbrylenia lub nadmiaru lodu.
- Rezygnowanie z zakupu żywności, co do której istnieją wątpliwości dotyczące warunków jej przechowywania.
- Zgłaszanie personelowi sklepu wszelkich zauważonych nieprawidłowości, takich jak brak chłodzenia czy podejrzenie niewłaściwego stanu produktów.
W uzasadnionych przypadkach dotyczących bezpieczeństwa żywności konsumenci mogą zgłaszać interwencje do Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Bezpieczeństwo żywności – wspólna odpowiedzialność
Utrzymanie prawidłowych warunków przechowywania żywności ma bezpośredni wpływ na jej jakość i bezpieczeństwo. Nieprawidłowości w działaniu urządzeń chłodniczych wynikające z cyberataków mogą prowadzić do przerwania łańcucha chłodniczego i stanowić zagrożenie dla zdrowia. Szybkie wykrycie problemów, odpowiednia reakcja oraz wzajemna odpowiedzialność pozwalają zapobiec zagrożeniom na dużą skalę.
Źródło: Główny Inspektorat Sanitarny.
Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis